Ons Erfdeel

Berichten over taal, cultuur, literatuur en maatschappij in Vlaanderen en Nederland, plus nieuws over Ons Erfdeel vzw. We linken zoveel mogelijk naar artikelen uit het tijdschrift Ons Erfdeel.

  • 14 juni 2018

Ziehier Pafke, het meest concrete mafke! Tien jaar geleden overleed schrijver JMH Berckmans

Ziehier Pafke, het meest concrete mafke! Tien jaar geleden overleed schrijver JMH Berckmans

Tien jaar geleden overleed “de koning zaliger van de Antwerpse literaire onderwereld”, Jean-Marie Berckmans, bijgenaamd Pafke. Daarom organiseert het Vlaamse literaire tijdschrift Deus Ex Machina vandaag, donderdag 14 juni, An evening with JMH Berckmans in het Antwerpse café Boekowski. In zijn recentste nummer wijdt het blad ook een dossier aan de schrijver.

Berckmans (1953-2008) beschreef in romans en verhalen de zelfkant van de maatschappij, waar hij zelf midden in zat. In die zin is hij verwant met de Amerikaan Charles Bukowski – café Boekowski is dus een meer dan goed gekozen plek voor een avond rond deze schrijver.
 
In Ons Erfdeel kwam het werk van Berckmans drie keer aan bod. Lees de drie stukken in dit blogbericht.
  • 31 mei 2018

Vijftig jaar na mei ’68: van bezit naar gebruik. Over deeleconomie

Vijftig jaar na mei ’68: van bezit naar gebruik. Over deeleconomie

Bezit is voorbijgestreefd. Ruilen, geven en delen van goederen en diensten is het nieuwe handelen. Ziedaar, de essentie van de deeleconomie, een beweging die de jongste jaren ook in België en Nederland aan een sterke opmars bezig is en met scherpe tanden aan de wortels van het kapitalisme knaagt. Sharing is caring, roepen de voorstanders. Hun stem klinkt als een echo uit de idealistische jaren zestig. Is de deeleconomie wel echt schatplichtig aan de golden sixties? Ja, maar.

_door Tom Christiaens

  • 31 mei 2018

Vijftig jaar na mei ’68: doorzichtige politiek

Vijftig jaar na mei ’68: doorzichtige politiek

In Ons Erfdeel 4/2008 schetste de Nederlandse politicoloog Ido de Haan de oorzaken en de gevolgen van de roep om “transparantie” in de politiek die sinds de jaren zestig ook in Nederland luid weerklonk. De toegenomen openbaarheid heeft niet alleen positieve effecten: ze leidde ook tot een sterk gegroeide druk op de staat om zich actief te bemoeien met allerlei maatschappelijke misstanden.

Het volledige essay van De Haan staat hier, in dit bericht lees je een paar kernpunten uit zijn tekst.

  • 30 mei 2018

Anton van Wilderode (1918-1998) herdacht met bloemlezing ‘Weemoed mijn wereld’ en diverse activiteiten

Anton van Wilderode (1918-1998) herdacht met bloemlezing ‘Weemoed mijn wereld’ en diverse activiteiten

Honderd jaar geleden, op 28 juni 1918, werd in Moerbeke-Waas, de dichter, priester-leraar, classicus en vertaler Anton van Wilderode (pseudoniem van Cyriel Coupé) geboren. Twintig jaar geleden, op 15 juni 1998, overleed hij in Sint-Niklaas. Dat maakt van 2018 een jaar waarin Anton van Wilderode op diverse wijzen wordt herdacht.

Weemoed mijn wereld (Uitgeverij P) is een thematische bloemlezing uit Van Wilderodes gebundelde verzen. In een selectie van honderd gedichten tekent Patrick Lateur de lijnen uit van de verwantschap tussen leven en werk van Anton van Wilderode. 

Weemoed mijn wereld wordt op vrijdag 1 juni om 20 uur gepresenteerd in het Stadhuis van Sint-Niklaas, de stad waar Van Wilderode jarenlang lesgaf aan het college. Inschrijven kan hier.

Voor meer activiteiten in het herdenkingsjaar ‘100 & 20’ kun je terecht op de website van Anton van Wilderode en op de bijbehorende Facebook-pagina. Sinds de zomer van 2017 verschijnt er ook een uitgebreide nieuwsbrief met vaak unieke informatie uit Van Wilderodes rijke archief.

In dit bericht vind je ook een selectie uit de Ons Erfdeel-artikelen van en over Van Wilderode.

 
  • 29 mei 2018

Vijftig jaar na mei ’68: de globalisering van de Lage Landen begon in de jaren 1960

In de jaren 1960 maakten de westerse samenlevingen sterke veranderingen mee, met mei ’68 als orgelpunt. Wat is daar een halve eeuw later van overgebleven in de Lage landen? We onderzoeken het op de website van Ons Erfdeel.

 
De Laaglandse jaren zestig begonnen al in 1958, met de Wereldtentoonstelling in Brussel, schrijft Geert Buelens, auteur van De jaren zestig. Een cultuurgeschiedenis. En de échte sixties speelden zich eigenlijk pas af in de jaren zeventig. In de sixties had je de Provo’s en de happenings, ‘Walen buiten!’ en ‘bourgeois buiten!’. Maar er was ook een fenomeen als Boer Koekoek en veel (retorisch) geweld. Die jaren zestig lijken ook nogal sterk op vandaag: er was globalisering, een culture war, een heropleving van nationalisme. Tegelijk introduceerde deze periode ook een gevoel van solidariteit waar eenentwintigste-eeuwse pleitbezorgers van een nieuw gemeenschapsgevoel nog veel van kunnen leren.
  • 28 mei 2018

Vijftig jaar na mei ’68: op zoek naar de verloren autoriteit

In de jaren 1960 maakten de westerse samenlevingen sterke veranderingen mee, met mei ’68 als orgelpunt. Wat is daar een halve eeuw later van overgebleven in de Lage landen? We onderzoeken het op de website van Ons Erfdeel.

 

Tegenwoordig zitten de jaren zestig vaak in de beklaagdenbank, schrijft essayist Cyrille Offermans. De antiautoritaire jongeren van toen zouden de wegbereiders zijn geweest van de stijlloze burgers van nu die geen enkel gezag meer aanvaarden. Maar de avant-garde van de protestcultuur onderscheidde zich destijds door een grote sensibiliteit voor vormen van gezag die op geen enkele legitieme basis konden steunen. Het behoort tot de cynische grillen van de geschiedenis dat centrale concepten van de antiautoritaire tegenbewegingen van de jaren zestig een paar decennia later letterlijk maar met omgekeerde stootrichting opdoken in de reclame- en commandocentra van de ‘gedeterritorialiseerde’, supranationale concerns. Een halve eeuw na de contestatie van de jaren zestig, is er echter geen behoefte aan nog meer flexibiliteit, discontinuïteit en mateloosheid, er is behoefte aan nieuwe, niet-paternalistische vormen van autoriteit, gebaseerd op een grote, vertrouwenwekkende kennis van zaken en het vermogen die over te dragen op anderen.

door Cyrille Offermans 

  • 25 mei 2018

Dichter Mustafa Stitou ontvangt A. Roland Holstprijs – lees de Ons Erfdeel-stukken

Dichter Mustafa Stitou ontvangt A. Roland Holstprijs – lees de Ons Erfdeel-stukken

Dichter Mustafa Stitou (1974) ontvangt morgen, zaterdag 26 mei, de driejaarlijkse oeuvreprijs voor poëzie van het A. Roland Holst Fonds.

“Op grootse wijze snijdt Stitou urgente thema’s aan. Zijn oeuvre mag bescheiden zijn, zijn stem is uniek binnen de Nederlandse poëzie”, schrijft de jury (voorzitter Peter Swanborn, Janita Monna en Menno Wigman).

Zijn bundels (Mijn vormenMijn gedichtenVarkensroze ansichten en Tempel) kwamen alle aan bod in Ons Erfdeel. Je kunt de recensies lezen in dit bericht.

Foto: Tessa Posthuma de Boer

 
  • 25 mei 2018

Oproer in de letteren! Bozar in Brussel bezet!

Oproer in de letteren! Bozar in Brussel bezet!

Maandag 28 mei 2018 is het precies vijftig jaar geleden dat studenten, kunstenaars en oproerkraaiers het Paleis voor Schone Kunsten (nu BOZAR) in Brussel bezetten.

Het jubileumjaar van mei ’68 bracht her en der al discussies op gang over de toenmalige contestatiegolf, maar die spitsen zich meestal toe op de hedendaagse sporen van de tegencultuur. De toenmalige gebeurtenissen en ideeën blijven daardoor vaak in een nostalgische waas hangen.

Met de studiedag ‘Oproer in de Nederlandse letteren. Tekst en contestatie in de jaren zestig’ wil het Studiecentrum voor Experimentele Literatuur (SEL) vijftig jaar later de bronnen van toen herbekijken in plaats van de mythe verder aan te dikken. Het zet daarbij schrijvers en teksten voorop. Onder meer Hugo Claus komt aan bod. Er zijn bijdragen van onder anderen Kevin Absillis, Karen Van Hove, Marc Didden en Geert Buelens (auteur van de cultuurgeschiedenis De jaren zestig).

‘Oproer in de Nederlandse letteren’ vindt plaats in de VUB City Campus in BOZAR, van 9u15 tot 17u30 op maandag 28 mei 2018. Het volledige programma vind je bij de VUB en bij Bozar.

Ons Erfdeel bracht eerder dit jaar een uitgebreid dossier over Hugo Claus, die tien jaar geleden overleed. Zie: www.onserfdeel.be/nl/hugo-claus

Op de jaren 1960 blikken we met Ons Erfdeel eveneens uitgebreid terug, aan de hand van interessante essays uit het archief van het tijdschrift en van het Engelstalige jaarboek The Low Countries. Zie: www.onserfdeel.be/nl/1968

  • 24 mei 2018

Vijftig jaar na mei ’68: De tweeslachtige religieuze erfenis van de jaren 1960 in Nederland

In de jaren 1960 maakten de westerse samenlevingen sterke veranderingen mee, met mei ’68 als orgelpunt. Wat is daar een halve eeuw later van overgebleven in de Lage landen? We onderzoeken het op de website van Ons Erfdeel.

De religieuze erfenis van de jaren zestig in Nederland is tweeslachtig, stelt Ger Groot in dit essay. Niet de toenemende secularisering was kenmerkend, maar juist een modernistisch verzet tegen de ontbinding die onderhuids al voelbaar geworden was in de traditionele kerkelijkheid. Anno 2018 is de religie nog lang niet uitgespeeld – zeker niet in een land dat haar van oudsher zowel aan protestantse als katholieke zijde diep heeft gekoesterd. En wat met de nieuwgekomen islam? Díé is ‘nog niet door de Verlichting heengegaan’, zo wordt hem vaak verweten. Maar trefzekerder is misschien de vaststelling dat zij de jaren zestig nog niet heeft doorgemaakt. Díé erfenis, zoveel breder en relevanter dan de achttiende-eeuwse vraag naar het (dogmatisch beleden) bestaan van God, is voor een levende religieuze cultuur momenteel waarschijnlijk van veel groter belang. Dat is een riskante erfenis, met een ongewisse uitkomst.