Ons Erfdeel

Berichten over taal, cultuur, literatuur en maatschappij in Vlaanderen en Nederland, plus nieuws over Ons Erfdeel vzw. We linken zoveel mogelijk naar artikelen uit het tijdschrift Ons Erfdeel.

  • 23 augustus 2016

Wat schreef Ons Erfdeel over Zomergast Griet Op de Beeck?

Wat schreef Ons Erfdeel over Zomergast Griet Op de Beeck?

Ze heeft zondag indruk gemaakt met haar passage in Zomergasten op de Nederlandse televisie: de Vlaamse schrijfster Griet Op de Beeck. In Ons Erfdeel trachtte Frank Hellemans vorig jaar al haar populariteit te duiden. Herlees hier zijn recensie van Op de Beecks romans Kom hier dat ik u kus en Vele hemels boven de zevende.

  • 12 augustus 2016

De Nederlandse variant van art deco: honderd jaar Amsterdamse School in Stedelijk Museum

De Nederlandse variant van art deco: honderd jaar Amsterdamse School in Stedelijk Museum

Honderd jaar geleden werd het eerste, complete gebouw in de stijl van de Amsterdamse School opgeleverd. Die stroming staat centraal in een expositie die nog tot 28 augustus is te zien in het Amsterdamse Stedelijk Museum. Frank van der Ploeg bezocht voor Ons Erfdeel de tentoonstelling Wonen in de Amsterdamse School en beschrijft in dit blogartikel de bijzonderheden van deze Nederlandse variant van de art deco. In een volgend nummer van Ons Erfdeel zal hij ook dieper ingaan op het vernieuwde Museum Het Schip in de Spaarndammerbuurt, dat geheel aan de Amsterdamse School is gewijd.

  • 5 juli 2016

Jheronimus Bosch 500 (5): Wat is de link tussen Fabre, Congo, Bosch en een olifant?

Jheronimus Bosch 500 (5): Wat is de link tussen Fabre, Congo, Bosch en een olifant?

Na het megasucces van Jheronimus Bosch – Visioenen van een genie is de koek nog niet op: nu het werk van de meester 's-Hertogenbosch heeft verlaten, is een “flankerend” programma uitgezet door een flink aantal Brabantse musea. Nog tot 18 september is in het Noordbrabants Museum Jan Fabres eerbetoon aan Bosch te zien, en later dit jaar volgt daar, in samenwerking met het TextielMuseum in Tilburg, nog een tweede expo die Bosch aan Fabre koppelt.

door Frank van der Ploeg

  • 24 juni 2016

Pas verschenen: het 23ste jaarboek voor Nederlandse boekgeschiedenis

Pas verschenen: het 23ste jaarboek voor Nederlandse boekgeschiedenis

Een kloek boek, en mooi vormgegeven: het Jaarboek 2016 van de Nederlandse Boekhistorische Vereniging (onderdeel van de Maatschappij Nederlandse Letterkunde in Leiden) heeft deze keer als thema ‘Nieuws en actualiteit’.

Te beginnen met de middeleeuwen: een prachtig geïllustreerd artikel over nieuwsgaring en nieuwsverspreiding vanaf de dertiende eeuw, door pelgrims, kooplui, koeriers en herauten, via nieuwsbrieven, tijdingen, en wonderverhalen, in de Lage Landen en ver daarbuiten. Met als eigentijdse tegenhangers enerzijds de bijdrage over leesgroepen anno 2015 (Sandra van Voorst) – lopend van wilde leesclubs tot en met wereldomspannende online leescommunities zoals Amazon’s Goodreads (30 miljoen lezers, 34 miljoen reviews) - en anderzijds een artikel over productie en wereldwijde verspreiding van zines, in het digitale tijdperk via de nieuwe media, maar nog steeds (of opnieuw) ook op papier (Elisa Nelissen).

De tussenliggende eeuwen komen tot leven in de verdere artikelen, en het is fantastisch wat de auteurs tevoorschijn weten te halen uit de boeken en andere publicaties die ze bespreken.

Alles bij elkaar is het een zeer gevarieerd jaarboek, over schrijven, productie, illustraties, verkoop, verspreiding, lezen en bespreken van boeken, van toen en van nu; lezenswaardig, goed geschreven, vol verrassingen en met internationale vergezichten in bijna elk artikel: een boek dat gezien mag worden in het nu lopende Jaar van het Boek.

Jaarboek voor Nederlandse boekgeschiedenis/Yearbook for Dutch Book History, deel 23 (2016), 302 pp. Uitgeverij Vantilt, Nijmegen & Nederlandse Boekhistorische Vereniging, Leiden. ISBN 978-94-6004-2676. Prijs: ε 27,50 voor leden, ε 29,50 voor niet-leden. Online bestellen via: www.boekgeschiedenis.nl.
  • 23 juni 2016

Ons Erfdeel vzw in Münster met Tommy Wieringa

Ons Erfdeel vzw in Münster met Tommy Wieringa

Dies ist, was wir teilen: dit is wat wij delen. Met deze slogan trekken Vlaanderen en Nederland eind oktober 2016 naar de belangrijkste boekenbeurs ter wereld, de Frankfurter Buchmesse, waar de Lage Landen net als in 1993 het gezamenlijke gastland zijn.

Nu al vinden in Duitsland heel wat activiteiten rond de Nederlandstalige literatuur plaats, en een daarvan is het jaarlijkse colloquium van het Platform Vertalen & Vertaalwetenschap.

Dat vindt plaats op donderdag 30 juni en vrijdag 1 juli aan de Westfälische Wilhelms-Universität in Münster. Ter gelegenheid van de Buchmesse is het thema de vertaling van Nederlandse literatuur.

Ons Erfdeel vzw organiseert een deel van het programma: op donderdagavond 30 juni is er een podiumgesprek met drie vertalers en één auteur. Tommy Wieringa zal voorlezen uit Dit zijn de namen, zijn roman uit 2012 die met de Libris Literatuur Prijs werd bekroond. De vertalers die op die avond in Münster het woord nemen, staan in hun vak aan de top: Philippe Noble (vertalingen naar het Frans), Christiane Kuby (Duits) en Paul Vincent (Engels). Zij zullen het hebben over hun vertaalpraktijk aan de hand van één tekst die ze allen uit het Nederlands in hun doeltalen vertaalden: een fragment uit Honorair kozak, een bundel met reisverhalen van Tommy Wieringa uit 2015.

Een dag later, vrijdag 1 juli, staan wetenschappelijke bijdragen over “het parcours van Nederlands boek tot buitenlandse lezer” op het programma.

  • 22 juni 2016

Henk Hofland over de ontideologisering van Nederland

Henk Hofland over de ontideologisering van Nederland

De gisteren overleden Henk Hofland was bezig aan een essay voor The Low Countries, het Engelstalige jaarboek van Ons Erfdeel vzw.

Het thema van de 25ste editie, die volgend jaar verschijnt, is: The Sixties Revisited. An Ambiguous Heritage (werktitel). De redactie van The Low Countries vroeg Hofland om een stuk over de ontideologisering van de politiek, met deze insteek: de basis voor de ontzuiling werd in de jaren zestig van de vorige eeuw gelegd. Welke rol spelen de ‘grote verhalen’ van de ideologieën vandaag nog?

Hofland wilde hierover graag een essay schrijven, maar vroeg zich in zijn antwoord op ons verzoek af of de oorsprong van de ontideologisering wel in de jaren zestig ligt. In zijn woorden: 

In Nederland was het eerder de Hongerwinter, toen het gereguleerde maatschappelijke leven door een totale anarchie werd vervangen. De scholen werden gesloten, geen openbaar vervoer meer, geen elektriciteit. Rovend en plunderend trokken mijn vrienden en ik door de stad. Daarna kregen we de vier jaar van de onzinoorlog tegen Indonesië en daarna begon voor mijn generatie weer het normale, gereguleerde leven. Daarvoor waren we toen niet ontvankelijk.

De generatie na ons is die van de nozems en de provo’s en later de krakers. Die hebben onze traditie voortgezet. Intussen was in Amerika het einde van de ideologie begonnen, gepaard aan de groei van het consumentisme. Dat had ook niets met de traditionele politiek te maken.

Later, toen we informeerden naar de voortgang van het artikel, meldde Hofland dat hij door gezondheidsproblemen een tijdje niet aan schrijven zou toekomen. Hij bezorgde ons wel nog het veelbelovende begin van een essay dat jammer genoeg nooit meer afgewerkt zal worden. Je kunt Hoflands tekst in dit bericht lezen. 

  • 21 juni 2016

Henk Hofland (1927-2016): journalist van de eeuw

Henk Hofland (1927-2016): journalist van de eeuw

Weinig schrijvers zijn zo indringend aanwezig in zoveel hoofden van het denkende deel der Nederlandse natie als de journalist H.J.A. Hofland.

Dat schreef Peter Wesly twintig jaar geleden in Ons Erfdeel in een omvangrijk artikel over Hofland. De man die in 1999 werd uitgeroepen tot Nederlands journalist van de twintigste eeuw is vandaag overleden. Hij werd 88.

Wesly schreef ook dit over Hofland:

(...) al heeft Hofland talloze essaybundels en vijf romans gepubliceerd, hij is zelf de eerste om zich als krantenman te afficheren. Maar wat geeft het wat hij is, dit is wat hij doet: commentaren schrijven op de wereldpolitiek van de dag naast columns over een curieus voorval op straat, grote artikelen over aspecten van de tijdgeest naast essays over de omgang met drank en tabak, romans naast reisboeken."

Ook dit mooie citaat vat Hoflands schrijven goed samen:

Het geestige, poëtische proza van Hoflands beste stukken is misschien maar ‘kleine literatuur’, maar die heeft net zo goed een rechtmatige plaats naast de ‘grote literatuur’ als Hoflands kleine wetenschap er een heeft naast de grote wetenschap. En als kleine literatuur al het laatje is waarin Hofland thuishoort, dan kunnen we voor hem op zijn minst die mooie Britse kwalificatie laten gelden: our major minor poet.

Lees hier het volledige artikel van Wesly over Hofland

In 2011 kreeg Hofland de P.C. Hooft-prijs. De Bezige Bij bracht toen zijn verzamelde essays uit, die uitvoerig werden besproken in Ons Erfdeel door August Hans den Boef. Zijn portret van Hofland vind je in dit bericht. 

(Foto © Merlijn Doomernik / via NRC Handelsblad)

  • 6 juni 2016

Hagar Peeters wint Fintro Literatuurprijs met ‘Malva’ – lees de Ons Erfdeel-recensie

Hagar Peeters wint Fintro Literatuurprijs met ‘Malva’ – lees de Ons Erfdeel-recensie

De Fintro Literatuurprijs – vroeger de Gouden (Boeken)Uil – gaat voor het eerst naar een vrouw: Hagar Peeters, die tot nu toe vooral bekendstond als dichteres, wint de grootste Vlaamse literaire bekroning (goed voor 25.000 euro) met haar romandebuut Malva.

Dat boek, waarin ze de verzwegen dochter van de Chileense Pablo Neruda een stem geeft, werd door de vakjury als volgt geprezen:

Een boek dat feestelijk de teugels van de taal laat vieren.
Een boek dat de duistere drijfveren van de mens onderzoekt.
Een boek dat het veelkantige mysterie van de liefde verkent.
Een boek dat geleefde levens als een holle spiegel benut.
Een boek dat een onuitwisbaar monument voor een vader wil zijn.
Een roman die enkel geschreven kon worden door een dochter en door een dichter.

De lezersjury koos dan weer voor De onderwaterzwemmer van P.F. Thomése (lees hier de Ons Erfdeel-recensie). De andere kanshebbers waren Connie Palmen (Jij zegt het), Inge Schilperoord (Muidhond) en Stephan Enter (Compassie).

Over de grote winnaar Malva van Hagar Peeters was Carl De Strycker ook enthousiast in zijn recensie voor Ons Erfdeel. Hij noemde het een “nauwelijks verholen sleutelroman” en schreef onder meer dit:

Malva is een emancipatorische roman: Peeters vertelt de biografie van iemand van wie gepoogd werd het bestaan uit te wissen. Het geeft de vergeten Malva postuum het bestaan dat ze, uitgestoten en weggestopt, nooit gehad heeft tijdens haar leven. Dat is wat literatuur kan bewerkstelligen: de bevestiging van een bestaan

Lees in dit bericht de volledige tekst.