Ons Erfdeel

Berichten over taal, cultuur, literatuur en maatschappij in Vlaanderen en Nederland, plus nieuws over Ons Erfdeel vzw. We linken zoveel mogelijk naar artikelen uit het tijdschrift Ons Erfdeel.

  • 28 mei 2018

Vijftig jaar na mei ’68: op zoek naar de verloren autoriteit

In de jaren 1960 maakten de westerse samenlevingen sterke veranderingen mee, met mei ’68 als orgelpunt. Wat is daar een halve eeuw later van overgebleven in de Lage landen? We onderzoeken het op de website van Ons Erfdeel.

 

Tegenwoordig zitten de jaren zestig vaak in de beklaagdenbank, schrijft essayist Cyrille Offermans. De antiautoritaire jongeren van toen zouden de wegbereiders zijn geweest van de stijlloze burgers van nu die geen enkel gezag meer aanvaarden. Maar de avant-garde van de protestcultuur onderscheidde zich destijds door een grote sensibiliteit voor vormen van gezag die op geen enkele legitieme basis konden steunen. Het behoort tot de cynische grillen van de geschiedenis dat centrale concepten van de antiautoritaire tegenbewegingen van de jaren zestig een paar decennia later letterlijk maar met omgekeerde stootrichting opdoken in de reclame- en commandocentra van de ‘gedeterritorialiseerde’, supranationale concerns. Een halve eeuw na de contestatie van de jaren zestig, is er echter geen behoefte aan nog meer flexibiliteit, discontinuïteit en mateloosheid, er is behoefte aan nieuwe, niet-paternalistische vormen van autoriteit, gebaseerd op een grote, vertrouwenwekkende kennis van zaken en het vermogen die over te dragen op anderen.

door Cyrille Offermans 

  • 25 mei 2018

Dichter Mustafa Stitou ontvangt A. Roland Holstprijs – lees de Ons Erfdeel-stukken

Dichter Mustafa Stitou ontvangt A. Roland Holstprijs – lees de Ons Erfdeel-stukken

Dichter Mustafa Stitou (1974) ontvangt morgen, zaterdag 26 mei, de driejaarlijkse oeuvreprijs voor poëzie van het A. Roland Holst Fonds.

“Op grootse wijze snijdt Stitou urgente thema’s aan. Zijn oeuvre mag bescheiden zijn, zijn stem is uniek binnen de Nederlandse poëzie”, schrijft de jury (voorzitter Peter Swanborn, Janita Monna en Menno Wigman).

Zijn bundels (Mijn vormenMijn gedichtenVarkensroze ansichten en Tempel) kwamen alle aan bod in Ons Erfdeel. Je kunt de recensies lezen in dit bericht.

Foto: Tessa Posthuma de Boer

 
  • 25 mei 2018

Oproer in de letteren! Bozar in Brussel bezet!

Oproer in de letteren! Bozar in Brussel bezet!

Maandag 28 mei 2018 is het precies vijftig jaar geleden dat studenten, kunstenaars en oproerkraaiers het Paleis voor Schone Kunsten (nu BOZAR) in Brussel bezetten.

Het jubileumjaar van mei ’68 bracht her en der al discussies op gang over de toenmalige contestatiegolf, maar die spitsen zich meestal toe op de hedendaagse sporen van de tegencultuur. De toenmalige gebeurtenissen en ideeën blijven daardoor vaak in een nostalgische waas hangen.

Met de studiedag ‘Oproer in de Nederlandse letteren. Tekst en contestatie in de jaren zestig’ wil het Studiecentrum voor Experimentele Literatuur (SEL) vijftig jaar later de bronnen van toen herbekijken in plaats van de mythe verder aan te dikken. Het zet daarbij schrijvers en teksten voorop. Onder meer Hugo Claus komt aan bod. Er zijn bijdragen van onder anderen Kevin Absillis, Karen Van Hove, Marc Didden en Geert Buelens (auteur van de cultuurgeschiedenis De jaren zestig).

‘Oproer in de Nederlandse letteren’ vindt plaats in de VUB City Campus in BOZAR, van 9u15 tot 17u30 op maandag 28 mei 2018. Het volledige programma vind je bij de VUB en bij Bozar.

Ons Erfdeel bracht eerder dit jaar een uitgebreid dossier over Hugo Claus, die tien jaar geleden overleed. Zie: www.onserfdeel.be/nl/hugo-claus

Op de jaren 1960 blikken we met Ons Erfdeel eveneens uitgebreid terug, aan de hand van interessante essays uit het archief van het tijdschrift en van het Engelstalige jaarboek The Low Countries. Zie: www.onserfdeel.be/nl/1968

  • 24 mei 2018

Vijftig jaar na mei ’68: De tweeslachtige religieuze erfenis van de jaren 1960 in Nederland

In de jaren 1960 maakten de westerse samenlevingen sterke veranderingen mee, met mei ’68 als orgelpunt. Wat is daar een halve eeuw later van overgebleven in de Lage landen? We onderzoeken het op de website van Ons Erfdeel.

De religieuze erfenis van de jaren zestig in Nederland is tweeslachtig, stelt Ger Groot in dit essay. Niet de toenemende secularisering was kenmerkend, maar juist een modernistisch verzet tegen de ontbinding die onderhuids al voelbaar geworden was in de traditionele kerkelijkheid. Anno 2018 is de religie nog lang niet uitgespeeld – zeker niet in een land dat haar van oudsher zowel aan protestantse als katholieke zijde diep heeft gekoesterd. En wat met de nieuwgekomen islam? Díé is ‘nog niet door de Verlichting heengegaan’, zo wordt hem vaak verweten. Maar trefzekerder is misschien de vaststelling dat zij de jaren zestig nog niet heeft doorgemaakt. Díé erfenis, zoveel breder en relevanter dan de achttiende-eeuwse vraag naar het (dogmatisch beleden) bestaan van God, is voor een levende religieuze cultuur momenteel waarschijnlijk van veel groter belang. Dat is een riskante erfenis, met een ongewisse uitkomst.
  • 23 mei 2018

Vijftig jaar na mei ’68: De klokken luiden. En de minaretten? Over secularisering in Vlaanderen

In de jaren 1960 maakten de westerse samenlevingen sterke veranderingen mee, met mei ’68 als orgelpunt. Wat is daar een halve eeuw later van overgebleven in de Lage landen? We onderzoeken het een maand lang op de website van Ons Erfdeel.

Patrick Loobuyck bespreekt in dit essay de secularisering van Vlaanderen sinds de jaren zestig. De rol van de religie in de Vlaamse samenleving is nog nooit zo klein geweest als nu. En precies op het moment dat Vlaanderen het hoogtepunt van secularisering meemaakt, en hierdoor nauwelijks nog weet hoe ze met religieuze beleving in de publieke ruimte moet omgaan, vestigen zich hier mensen die in hun migratierugzakje een sterke en zichtbare religieuze identiteit meedragen. Terwijl vroeger de kerkklokken altijd en overal in Vlaanderen mochten luiden, maken minaretten – als ze al worden toegelaten – hier nu best geen ‘lawaai’.
  • 23 mei 2018

Vijftig jaar na mei ’68: ontzuiling in de Lage Landen

In de jaren 1960 maakten de westerse samenlevingen sterke veranderingen mee, met mei ’68 als orgelpunt. Wat is daar een halve eeuw later van overgebleven in de Lage landen? We onderzoeken het een maand lang op de website van Ons Erfdeel.

In dit essay richt Marc Hooghe alle aandacht op de ontzuiling. De greep van de zuilen op de cultuur en de mentaliteit van de bevolking is zowel in Vlaanderen als in Nederland sinds 1968 veel losser geworden. De verzuilingsformule was in het verleden wellicht een goede manier om een diep verdeelde samenleving te ordenen. Maar de huidige, multiculturele samenleving is veel sterker versplinterd en veel diverser. Een nieuwe verzuiling kan daar geen antwoord op bieden.

  • 18 mei 2018

Vijftig jaar na mei ’68: de prijs van de vrijheid - over de seksuele revolutie

In de jaren 1960 maakten de westerse samenlevingen sterke veranderingen mee, met mei ’68 als orgelpunt. Wat is daar een halve eeuw later van overgebleven in de Lage landen? We onderzoeken het een maand lang op de website van Ons Erfdeel met artikelen uit het tijdschrift en uit het jaarboek The Low Countries.

In dit essay bekijkt BEATRIJS RITSEMA de gevolgen van de seksuele revolutie. “Het is tegenwoordig bon ton om de sixties af te schilderen als een beetje zwarte bladzijde in de geschiedenis van de mensheid, als een bandeloze bende, waar iedereen egocentrisch achter zijn eigen lusten aanliep met excessen tot kinderporno aan toe, maar ik herinner me vooral de luchthartigheid waarmee seks tegemoet getreden werd”, schrijft Ritsema. Toch hing er aan de vrijheid die met de revolutie mee kwam ook een prijskaartje.

  • 17 mei 2018

Vijftig jaar na mei ’68: de internationalisering van de Nederlandse blik

In de jaren 1960 maakten de westerse samenlevingen sterke veranderingen mee. Macht en gezag kregen klappen. Jongeren bevrijdden zich uit allerlei keurslijven. De tijden roken naar romantiek, het grote gebaar, het ludieke activisme. Het onmogelijke werd werkelijk. Wat is daar een halve eeuw later van overgebleven in de Lage landen? We onderzoeken het een maand lang op de website van Ons Erfdeel met artikelen uit het tijdschrift en uit het jaarboek The Low Countries.

In dit essay (uit Ons Erfdeel 1/2008) schetst historicus Piet de Rooy hoe het Nederlandse blikveld in de tweede helft van de twintigste eeuw steeds internationaler is geworden. Maar deze internationalisering heeft paradoxaal genoeg tegelijk tot een nieuw campanilismo geleid. De begrippen “vaderland” en “buitenland” hebben aan betekenis verloren.

  • 16 mei 2018

Ons Erfdeel 2/2018: ‘Leuven Vlaams’ - de erfenis van de mei ’68 – Nederlands wereldtaal – Melanie Bonajo – Lies van Gasse – Dom Hans van der Laan

Ons Erfdeel 2/2018: ‘Leuven Vlaams’ - de erfenis van de mei ’68 – Nederlands wereldtaal – Melanie Bonajo – Lies van Gasse – Dom Hans van der Laan

Hoog tijd om Nederlands als een wereldtaal te zien

1968: was het nu ‘Leuven Vlaams’ of ‘bourgeois buiten’?

Tekenen met taal: Lies van Gasse

Een hedendaagse sjamaan: Melanie Bonajo

Lekker dansen: protestmuziek in tijden van polarisatie

De fragiele foto’s van Sanne De Wilde

Vlaamse stadstheaters in de overgang

Recensies van de Atlas van de Nederlandse taal, Rob van Essen, Tommy Wieringa, Alma Mathijsen, Martin Michael Driessen, Tom Lanoye, de biografieën van Jacob van Lennep, Lucebert, Léon Degrelle, dichtbundels van Miriam Van hee, Kira Wuck en Leonard Nolens, ...