‘Dit is een losrukken uit de aardsheid’: dichter-architect Albert Bontridder (1921-2015)

‘Dit is een losrukken uit de aardsheid’: dichter-architect Albert Bontridder (1921-2015)

Dit is een losrukken uit de aardsheid,
een overstijgen van daken en afgronden,
een verbreken van bestaande orde,
van het begripvolle gemenebest,
blinde en brutale doorbraak
naar het onbekende,
naar het hoogtepunt
van de overwonnen
wankelbaarheid

Afgelopen zondag is op 94-jarige leeftijd dichter en architect Albert Bontridder overleden.

Bontridder was in de jaren vijftig, samen met zijn eveneens schrijvende boezemvriend Jan Walravens, lid van de redactie het beeldbepalende literaire tijdschrift Tijd en Mens, waartoe ook Louis Paul Boon en Hugo Claus behoorden. Voor beide auteurs ontwierp Bontridder woningen, al werd dat voor Claus nooit gerealiseerd. Bontridders eigen huis in Sint-Genesius-Rode (foto) staat op de Monumentenlijst.

Zowel in de poëzie als in de architectuur gold Bontridder als een modernist – zijn gebouwen waren strak en functioneel, wars van spektakel. "Voor mij heeft wonen te maken met poëzie. Zoals Hölderlin het beschrijft: 'Dichterlijk woont de mens op de aarde'. Voor mij gaat het om een vorm van intimiteit creëren", zei hij over zijn architectuur in 2012 in De Morgen.

Wonderlijk scherp

In zijn gedichten was wonen al vroeg een thema, maar pas in zijn laatste bundel, Wonen in de vloed (Poëziecentrum, 2012) versmolten de twee helemaal. De bundel bestaat “volledig uit gedichten die ofwel reflecteren op de betekenis van de architectuur ofwel die reflectie ophangen aan een concreet bouwwerk uit de twintigste-eeuwse bouwgeschiedenis”, zo schreef Hans Vandevoorde in Ons Erfdeel. Ook noemde hij Wonen in de vloed “wonderlijk scherp geformuleerde essayistische poëzie, een verkenning van de mogelijkheden van taal en denken, bouwen en ontwerpen” en Bontridder “ondanks zijn leeftijd een van de meest beweeglijke en geavanceerde dichters in ons taalgebied”. Lees hier Vandevoordes tekst.

Een jaar na Wonen in de vloed verscheen bij uitgeverij ASP nog Naakt als glas. De Tijd en Mens-poëzie van Albert Bontridder, bezorgd door Yves T’Sjoen, Els van Damme, Liesbeth van Melle, en Poëziecentrum gaf weer een jaar later Waterdruppels uit, een facsimile-uitgave van drie bundels gedichten die Bontridder samen met dichter-kunstenaar Marcel Wauters maakte.

Belangrijke experimentele stem

Volgens Frank Hellemans bij Knack zouden er plannen zijn voor een verzamelbundel van Bontridder (een eerdere bundeling dateert al van 1973, en Bontridder bleef naar verluidt tot zeer recent gedichten schrijven).

Zo'n verzameld werk zou een mooi eerbetoon zijn aan deze dichter, die door het Poëziecentrum in zijn In Memoriam “een belangrijke experimentele stem die een groot, en helaas al te onbekend poëtische oeuvre heeft geschreven” wordt genoemd.

Weinig bekend, maar zeker in poëziekringen niet onbemind, zo bleek toen hij in 2011 negentig werd uit dit eerbetoon op de website van Knack. Ook bij de publicatie van Wonen in de vloed in 2012 was er aandacht voor Bontridder bij nY (waar de hommage bij de bundelvoorstelling werd gepubliceerd) en in De Morgen, waar Paul Demets uitgebreid met de dichter sprak. "Ik beschouw schrijven als proberen. Het is een soort stamelen in een schuiloord, zonder de betrachting er iets definitiefs van te maken", zei Bontridder toen over zijn schrijven. Datzelfde jaar was hij ook te gast op het literaire festival Mind the Book. De teksten die hij toen uitsprak, zijn hier na te lezen. Bontridder was ook een tijdlang voorzitter van PEN-Vlaanderen.

De krant Brussel Deze Week verwees in zijn In Memoriam naar een recent interview met Bontridder, waarin hij onder meer vrijuit praat over zijn lidmaatschap van de loge. Wie wat doorklikt op de website van Brussel Deze Week vindt ook nog een interessant interview met Bontridder uit 2006, waarin het vooral over architectuur gaat.

Bontridder in Ons Erfdeel

We haalden al het artikel van Hans Vandevoorde uit 2013 aan, en daarnaast kwam Bontridder in Ons Erfdeel nog twee keer eerder aan bod. Bert Kooijman besprak de bundels Huizen vieren haat (1979) en Ook de nacht is een zon (1969). Je vindt deze recensies hier en hier.

Blijf op de hoogte

Abonneer je op de RSS-feed