Laten we het nieuwe jaar beginnen met een boek - Un livre pour commencer l’année

Namens de redactie van het jaarboek De Franse Nederlanden-Les Pays-Bas Français en van deze blog wens ik iedereen een heel goed 2018. Hopelijk blijft u deze blog, die nu al aan zijn 11e jaargang is begonnen, volgen. We hopen dat ook dit jaar het aantal lezers van onze berichten zal groeien.

In september verschijnt het nieuwe jaarboek De Franse Nederlanden-Les Pays-Bas Français. Verschillende auteurs hebben hun medewerking toegezegd. Zoals gewoonlijk zullen in het jaarboek weer historische en actuele onderwerpen ter sprake komen: over het actuele politieke landschap in Noord-Frankrijk, de ‘Grandes écoles’, de jarige Métropole Européenne de Lille en het Musée de Flandre in Cassel, maar ook over hanengevechten, oorlogsmonumenten, het ontstaan van een Vlaamse identiteit in de 18de-19de eeuw, en nog veel meer.

Het is dus wel nog even wachten op dit jaarboek. Wie graag al wat sneller een interessant boek wil lezen over een belangrijke historische gebeurtenis in Frans-Vlaanderen moet naar Noordpene reizen. Het Huis van de Slag (Maison de la Bataille) heeft een nieuwe publicatie klaar waarin uitgebreid de geschiedenis wordt verteld van de slag van de Pene (1677). In deze veldslag staan de legers van Lodewijk XIV en deze van de Verenigde Provinciën en Spanje tegenover elkaar. Een deel van Vlaanderen komt hierdoor definitief in Franse handen.

Aan het boek werken verschillende auteurs mee. Ze schetsen de ruime context waarin deze veldslag moet worden gesitueerd, geven de feiten en de gevolgen. Het boek begint met een gedetailleerde geschiedenis van het Graafschap Vlaanderen, de verovering van een deel van dat Graafschap door de Fransen en gaat dan uitgebreider in op de veldslag zelf en de gevolgen daarvan. Er wordt daarbij ook vaak gebruikgemaakt van ooggetuigenverslagen. Het boek is overvloedig geïllustreerd, o.a. met kaarten, schilderijen, etsen en documenten. Er wordt ook aandacht besteed aan de gevolgen van de annexatie, o.a. voor het taalgebruik in deze streek. Op geregelde tijdstippen werden in de streek ook herdenkingen georganiseerd. De meest bekende daarvan is de jaarlijkse “Zwijgende voettocht door het slagveld van de Pene”. Ook hiervan vindt men in dit boek een korte geschiedenis.

Het boek is vooral bestemd voor de bezoekers aan het Huis van de Slag waaraan dan ook een uitgebreid hoofdstuk wordt gewijd. Het laatste, en misschien ook wel met meest originele deel, bevat een aantal eigentijdse notities en documenten over de slag van 1677.

Dit verzorgd uitgegeven boek, dat in een Franse en een Nederlandse editie beschikbaar is, zal zonder twijfel iedereen interesseren die geboeid is door militaire geschiedenis in het algemeen en door die van Frans-Vlaanderen in het bijzonder. Vooral amateurhistorici zullen hierin heel wat nieuwe informatie vinden. Het is mede tot stand gekomen dankzij de financiële steun van het Komitee voor Frans-Vlaanderen, waardoor men de verkoopprijs ook heel redelijk heeft kunnen houden. Een wat strengere eindredacteur had de Nederlandse editie van dit boek zeker nog beter kunnen maken.

De slag van de Pene. Een stuk Vlaanderen wordt ingelijfd bij Frankrijk. Context, feiten, gevolgen, 
Het Huis van de Slag, Noordpene, 2017, 274 p., 20 €

Au nom de la rédaction des annales De Franse Nederlanden-Les Pays-Bas Français et de ce blog,  je vous souhaite à tous une heureuse année 2018. Nous espérons que vous resterez fidèles à ce blog qui en est déjà à sa 11e année d’existence. Nous espérons aussi que le nombre des lecteurs de nos articles augmentera cette année.

Le nouveau numéro des annales De Franse Nederlanden-Les Pays-Bas Français paraîtra en septembre. Différents auteurs nous ont promis leur collaboration. Comme les années précédentes, ces annales s’intéresseront au passé et au présent : au paysage politique actuel des Hauts-de-France, aux grandes écoles, au cinquantenaire de la Métropole Européenne de Lille et au Musée de Flandre à Cassel, mais aussi aux combats de coqs, aux monuments aux morts, à l’émergence d’une identité flamande aux  XVIIIe et XIXe siècles, et à bien d’autres sujets.

Il faut donc patienter en attendant la parution de ces annales. Ceux qui souhaitent d’ores et déjà lire un livre intéressant sur un évènement marquant de l’histoire de la Flandre française doivent se rendre à Noordpeene. La Maison de la Bataille vient en effet de publier un ouvrage sur la bataille de la Peene (1677), qui a opposé les armées de Louis XIV à celles des Provinces-Unies et de l’Espagne et à l’issue de laquelle une partie de la Flandre a été définitivement rattachée à la France.

Plusieurs auteurs ont apporté leur collaboration à cet ouvrage. Ils replacent la bataille dans son contexte général, puis en exposent les faits et les conséquences. Le livre débute par une présentation historique détaillée du comté de Flandre, la conquête d’une partie de ce comté par les Français. Il fournit ensuite des données sur la bataille elle-même et ses conséquences. De nombreux récits de témoins viennent enrichir le texte. Les illustrations sont abondantes : cartes, reproductions de tableaux ou d’estampes, documents divers, etc. L’analyse porte également sur les conséquences de l’annexion, notamment ses implications linguistiques. Régulièrement, des commémorations ont lieu dans la région. La plus connue est la « Marche silencieuse de la Peene ». Un bref historique de cette manifestation annuelle figure dans le livre.

L’ouvrage s’adresse avant tout aux visiteurs de la Maison de la Bataille, laquelle fait l’objet d’un long chapitre. La dernière partie, sans doute la plus originale, renferme des notes et des documents contemporains de la bataille de 1677.

Ce beau livre, édité en français et en néerlandais, intéressera sans nul doute les personnes passionnées par l’histoire militaire et par celle de la Flandre française en particulier. Les historiens amateurs y trouveront nombre d’informations inédites. L’ouvrage a pu voir le jour grâce au soutien financier du Komitee voor Frans-Vlaanderen (Comité pour la Flandre française) (KFV), de sorte que son prix demeure très raisonnable. 

1677. La Bataille de la Peene. La Flandre déchirée, 
La maison de la Bataille, Noordpeene, 2017, 280 p., 20 €.