Lodewijck de Baecker, als lieu de mémoire voor het Nederlands in Frankrijk - Lodewijck de Baecker, lieu de mémoire du néerlandais en France

De redactie van het jaarboek De Franse Nederlanden-Les Pays-Bas Français wenst u een gezond, gelukkig en creatief 2015 toe. Zoals dat vorige jaren het geval was, zullen wij u ook dit jaar informeren over wat er in deze grensoverschrijdende regio gebeurt. Dat zullen we doen via berichten op deze blog, maar uiteraard ook door de publicatie van het veertigste jaarboek. Deze verjaardag zal worden gevierd met een speciale editie waarin het verhaal van de Franse Nederlanden zal worden verteld aan de hand van lieux de mémoire die deze streek heeft opgeleverd. Verschillende eminente auteurs aan beide kanten van de grens hebben hun medewerking toegezegd. Alle artikelen zullen integraal in beide talen worden gepubliceerd. Het boek verschijnt rond 15 september a.s.

Het wordt ook stilaan een traditie dat we rond Nieuwjaar een publicatie van Wido Bourel ontvangen. Dit jaar schreef hij een heuse studie over leven en werk van Lodewijk de Baecker, een Frans-Vlaamse filoloog en auteur die in 1814 in Sint-Omaars werd geboren.

Lodewijk de Baecker kan worden gesitueerd in de Romantiek en hij heeft grote belangstelling voor taal, folklore en mythologie. Hij heeft op dat vlak verschillende waardevolle werken gepubliceerd. Hij was ook medeoprichter van het Comité flamand de France, maar verliet dat al weer snel, omdat het bestuur besliste de aandacht van het CFF alleen nog toe te spitsen op folklore en archeologie.

Hij onderhield ook vele contacten met verschillende grote namen uit de Europese wetenschappelijke wereld van die periode. Jacob Grimm en Hoffmann von Fallersleben zijn daar waarschijnlijk de meest bekende van. Maar De Baecker had ook een stevig netwerk in de Nederlanden. Verschillende leden van de vooraanstaande familie Alberdingk Thijm kon hij tot zijn vrienden rekenen. Een van die leden was de beeldhouwer Louis Royer, die van koning Willem 1 de opdracht kreeg in Amsterdam een standbeeld te maken voor de auteur Joost van den Vondel. De Baecker wist de Franse keizer Napoleon III en de Franse regering te overtuigen 1000 francs bij te dragen voor de realisatie van dit standbeeld.

De grootste verdienste van De Baecker is dat hij de term "Nederlands" in Frankrijk heeft geïntroduceerd daar waar men het tot dan toe systematisch had over "Vlaams" of "Hollands". Zijn pogingen om het onderwijs van het Nederlands in te voeren in Frankrijk waren verdienstelijk, maar zonder blijvend resultaat.

Lodewijk de Baecker overleed in 1896 in Parijs, maar ligt begraven op het kerkhof van Noordpene waar hij een landhuis bezat. Samen met de publicatie van deze studie is Bourel ook een actie begonnen om het graf van deze Frans-Vlaamse voorman en verdediger van de Nederlandse taal en cultuur in Frankrijk, in ere te herstellen. De publicatie "De saga van Lodewijk. Over Lodewijk de Baecker, voorvechter van de Nederlandse Gedachte in Frankrijk" kan hier besteld worden.

La rédaction des annales bilingues De Franse Nederlanden-Les Pays-Bas Français vous souhaitent santé, bonheur et créativité en 2015. À l’instar des années précédentes, nous vous tiendrons informés de l’actualité concernant les aspects transfrontaliers de cette région. Nous le ferons à travers les billets publiés sur ce blog mais aussi, cela va de soi, par la publication de la quarantième livraison de nos annales. Cet anniversaire fera l’objet d’une édition spéciale consacrée au récit des lieux de mémoire des Pays-Bas français. De part et d’autre de la frontière, des auteurs éminents nous ont assuré de leur collaboration. Tous les articles seront  publiés en néerlandais et en français. Ce numéro des annales paraîtra vers le 15 septembre 2015.

Comme de coutume maintenant, nous avons reçu vers le Nouvel An une publication de Wido Bourel. Il s’agit cette année d’une belle étude sur la vie et l’œuvre de Louis de Baecker, un philologue et écrivain de Flandre française, né en1814 à Saint-Omer.

Louis de Baecker peut être considéré comme un romantique. Il s’intéresse en effet à la langue, au folklore et à la mythologie. Il a publié dans ce domaine différents ouvrages très intéressants. Il a également été le cofondateur du Comité flamand de France, mais a cherché assez vite sa propre voie, car  le conseil d’administration considérait alors que le CFF ne devait se consacrer qu’au folklore et à l’archéologie.

De Baecker a entretenu e nombreux contacts avec des personnalités du monde scientifique de l’époque. Jacob Grimm et Hoffmann von Fallersleben en sont sans doute les plus illustres. Mais il avait également un solide réseau en Flandre  et aux Pays-Bas. Il comptait parmi ses amis des membres de la famille d’Alberdingk Thijm, très connue à l’époque, notamment le sculpteur Louis Royer, qui avait reçu commande du roi Guillaume Ier d’une statue dédiée à l’écrivain Joost van den Vondel (1587-1679). De Baecker a su alors convaincre Napoléon III de contribuer pour 1000 francs à la réalisation de cette statue à Amsterdam.

Le plus grand mérite de Louis de Baecker est d’avoir introduit en France le mot « néerlandais », alors qu’on ne parlait systématiquement que de «  flamand » ou de « hollandais ». Ses efforts pour introduire l’enseignement du néerlandais en France ont été méritoires mais sans résultat durable. Lodewijk de Baecker s’est éteint à Paris en 1896, mais repose au cimetière de Noordpene, village où il possédait un manoir. Parallèlement à cette publication, Wido Bourel souhaite également réhabiliter la tombe de cette personnalité de Flandre française afin d’honorer la mémoire de ce pionnier et défenseur de la langue et de la culture néerlandaises en France. L’ouvrage en néerlandais De saga van Lodewijk. Over Lodewijk de Baecker, voorvechter van de Nederlandse Gedachte in Frankrijk (La saga de Louis. Louis de Baecker, défenseur de la pensée d’expression néerlandaise en France) peut se commander ici.