Museum Boijmans bladert in het schetsboek van Rubens

Museum Boijmans bladert in het schetsboek van Rubens

Weelderige taferelen vol gespierde mannen en voluptueuze vrouwen. Bij Rubens denk je aan barokke schilderijen waar de verf van het doek spat. Maar vanaf 8 september toont Museum Boijmans zijn meer intieme kant met een expo van olieverfschetsen, het grootste overzicht in 65 jaar.

Pieter Paul Rubens (1577-1640) maakte schetsen in olieverf op paneel. Zo kon hij zijn opdrachtgevers laten zien wat ze konden verwachten en zijn assistenten in zijn Antwerpse atelier tonen wat ze in groot formaat moesten uitwerken.

Er zijn ongeveer vijfhonderd van die olieverfschetsen bewaard, 65 ervan zijn nu bijeengebracht op de tentoonstelling Pure Rubens in het Rotterdamse Museum Boijmans.

Dat hebben we te danken aan de samenwerking van zijn conservator oude schilder- en beeldhouwkunst, Friso Lammertse, met Alejandro Vergara, conservator Vlaamse en Noord-Europese kunst van het Prado in Madrid. Het duo voert al vijftien jaar onderzoek naar Rubens en zijn leerlingen. Dit is de eerste expo die ze helemaal wijden aan zijn schetsen. De tentoonstelling was tot deze zomer te zien in Madrid onder de naam Rubens, Pintor de bocetos (de schetsschilder).

In ons 26ste Engelstalig jaarboek The Low Countries toont Alejandro Vergara zijn favoriete Rubens uit het Prado: Hercules en Cerberus uit 1636-37.

afbeelding: Peter Paul Rubens, Triomf van de Kerk, ca. 1625, olieverf op paneel, 63,5 x 106 cm. Madrid, Museo Nacional del Prado.

Inspiratie in Italië

Rubens was de eerste kunstenaar die systematisch olieverfschetsen maakte op paneel. Hij had de mosterd als jongeling gehaald bij schilders als Veronese en Tintoretto tijdens zijn achtjarig verblijf in Italië. De tentoonstelling laat een aantal schetsen uit zijn Italiaanse beginperiode zien die hij maakte voor opdrachten in grote kerken in Genua en Fermo.

Ook na zijn thuiskomst in Antwerpen bleef Rubens schetsen op paneel. Hij had toen klanten uit heel Europa, koningen, de adel en de kerk. Rubens stond erop de schetsen zelf te schilderen, in tegenstelling tot zijn schilderijen die hij vaak overliet aan zijn assistenten.

Na zijn overlijden in 1640 bevonden al zijn schetsen zich in zijn atelier. Vooral vanaf de negentiende eeuw werden ze een geliefd verzamelobject. Museum Boijmans Van Beuningen bezit één van de grootste collecties van Rubens-schetsen. Nu hij er een tentoonstelling heeft rond kunnen bouwen, vervult conservator Lammertse een oude droom.

Pure Rubens. Van 8 september tot 13 januari in Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam. www.boijmans.nl

afbeelding bovenaan: Peter Paul Rubens, De verwelkoming van Psyche op de Olympus, ca. 1625, olieverf op paneel, 64 x 47,8 cm. Liechenstein, The Princely Collections, Vaduz-Wenen.

Tom Christiaens

Blijf op de hoogte

Abonneer je op de RSS-feed