Ward Wijndelts (Vrij Nederland) over de pers: ‘Niet denken dat je de waarheid in pacht hebt’

Ward Wijndelts (Vrij Nederland) over de pers: ‘Niet denken dat je de waarheid in pacht hebt’

In De Brakke Grond vond vorige week een boeiend debat plaats, georganiseerd door Ons Erfdeel en deBuren, over de toekomst van de pers in de Lage Landen. Ward Wijndelts, hoofdredacteur van Vrij Nederland, rondde het gesprek af met een slotbeschouwing die je hierna kunt lezen. ‘Het is cruciaal om vanuit de gebruiker te denken.’

Door Ward Wijndelts
Uitgesproken in De Brakke Grond, Amsterdam op 8 februari 2017
Foto’s Bart Grietens

Afgelopen december bracht ik een week door met toppers uit de journalistiek en de technologiewereld. Stuk voor stuk slimme mensen met de beste bedoelingen. Sessie na sessie, dag na dag kwamen de gesprekken steeds weer uit op dezelfde vragen:

Hoe herstellen we het vertrouwen in de media?
Hoe bereiken we de jongeren?
Hoe roeien we fakenieuws uit?
Hoe komen we tot een bestendig verdienmodel voor kwaliteitsjournalistiek?
Hoe zorgen we dat het aanbod niet verschraald?

Ik heb één voorspelling voor komend jaar. Het is de veiligste voorspelling mogelijk, naast de voorspelling dat morgen de zon weer opkomt. En mijn voorspelling is gericht aan de mensen die nieuwsorganisaties leiden.

Jullie gaan dit niet oplossen. Niets ervan. Niet in 2017. Niet binnenkort.

Jullie gaan het vertrouwen in nieuws niet herstellen omdat…
Jullie gaan niet veranderen hoe nieuws wordt gemaakt omdat…
Jullie gaan geen nieuwe leidinggevenden aannemen om zo je denken over de media te veranderen omdat…
Jullie gaan de filters die je gebruikt om verhalen mee te selecteren niet verbeteren omdat…
Jullie gaan geen andere mensen inhuren om die verhalen te schrijven omdat…
Jullie gaan de manieren waarop verhalen zijn geschreven niet transparanter maken, niet beter voorzien van bronnen, zodat mensen weer meer reden hebben om jullie te vertrouwen omdat…
Jullie gaan je journalisten niet trainen om hun gebrekkige kennis van het journalistieke handwerk te verbeteren omdat…
Jullie gaan je Content Management Systemen, die nodig zijn om je verhalen beter te structureren en visualiseren, niet aanpassen omdat…
Jullie gaan geen technologietalent in de top van het bedrijf aannemen omdat…
Jullie gaan je tradities, waardoor je er heilig van overtuigd bent dat je geen technologiebedrijf bent, niet veranderen omdat…
Jullie gaan het idee dat fakenieuws wordt veroorzaakt door en dus het probleem is van Google en Facebook, en niet van jullie, niet veranderen omdat…

Omdat…

… Jullie nog steeds niet geloven dat jullie zelf het probleem zijn.

[tekst gaat verder onder de foto]

De tekst die ik zojuist aan u voorlas, is geschreven door de Amerikaanse hoogleraar journalistiek Matt Waite. Ik heb hem voor u vertaald, zodat jullie althans voor even het gevoel zouden hebben dat ik hier de wijsheid in pacht dacht te hebben.

Toen ik deze tekst een paar weken geleden las, voelde ik me zelf zeer aangesproken. Witte, oude heer, gevangen in een filter bubble. Kijk om u heen. Naar mijn gevoel is het cruciaal om vanuit de gebruiker te denken, niet te denken dat je de waarheid in pacht hebt, dat je vanuit de ivoren toren je gelijk haalt.

Ik heb vanavond, net als u, geluisterd naar deze vier mensen, die allen nieuwsorganisaties leiden, en ik heb geluisterd met een heel specifiek filter:

1)  in hoeverre geloven deze mensen dat ze zelf het probleem zijn?
2)  in hoeverre stellen ze het belang van de gebruiker centraal?

Peter Vandermeersch had het over transparantie van de media. Ik denk dat hij daar een heel cruciaal punt aansneed.

Het beeld dat de hoofdredacteuren schetsten, is tamelijk positief. Er is ruimte voor onderzoeksjournalistiek. Kranten en tijdschriften graven dieper dan ooit. Ze zijn beter geïnformeerd. Het werkt commercieel – het is onderscheidende journalistiek.

Maar de afgelopen tien jaar is de oplage van kranten in Nederland met dertig procent gedaald. En jongeren zijn niet langer geabonneerd op kranten.

Toen Steve Jobs op 3 april 2010 de iPad van Apple presenteerde, vormden de krant en het tijdschrift nog nét een coherent geheel. Een paleis van serendipiteit. Sindsdien zijn ze app voor app uitgehold.

Het laatste nieuws ging naar de app van Nu.nl
De stoppertjes, de kleine advertenties, gingen naar de app van Marktplaats
De vastgoedadvertenties naar de Funda-app
De relatieadvertenties werden de Tinder-app
De rubriek met ingezonden brieven vertrok naar de Facebook-app

Die Facebook-app werd de agora voor het volk. En in die ongecureerde timeline ontstond een groot probleem: want als wij daar ons artikel van een wetenschapsredacteur plaatsten, dan zag men dat stuk terug onder een post van een vrouw die beweert dankzij een suikerloos dieet kankervrij te zijn geworden. Allebei geen bronnen, allebei even geloofwaardig.

Want in de vertrouwde omgeving van het weekblad, de krant, is die wetenschapsredacteur een vanzelfsprekende autoriteit, maar op sociale media niet meer. Keer op keer blijkt uit onderzoek dat mensen onder de veertig niet alleen maar moeizaam te porren zijn om geld uit te geven aan kwaliteitsjournalistiek, ook blijkt dat ze het instituut pers een stuk minder vertrouwen dan... dan u en ik dat doen.

Daarom is de transparantie die Vandermeersch voorstelde zo cruciaal: win het vertrouwen terug door te laten zien waar je je op baseert.

Laat mij tot slot het volgende zeggen: ik denk dat de toekomst van de kwaliteitsjournalistiek in de Lage Landen gegarandeerd is, mits de leiders van nieuwsorganisaties durven te innoveren.

 

Deze artikels interesseren je wellicht ook:

Blijf op de hoogte

Abonneer je op de RSS-feed