Verken uw gevangenis

Dertig jaar na de dood van Marguerite Yourcenar

Dertig jaar geleden, op 17 december 1987, overleed Marguerite Yourcenar in de Amerikaanse staat Maine, waar ze het grootste deel van haar leven woonde. De schrijfster werd in Brussel geboren als dochter van een Franse vader die behoorde tot de landadel van Frans-Vlaanderen en een moeder die stamde uit de Waalse aristocratie. In 1980 werd ze als eerste vrouw opgenomen in de Académie Française. “J’ai plusieurs cultures comme j’ai plusieurs pays. J’appartiens à tous”, bekende ze ooit. In dit digitale dossier brengen we de belangrijkste artikelen samen die Ons Erfdeel vzw heeft gewijd aan deze grote schrijfster in het tijdschrift Septentrion en het tweetalige jaarboek De Franse Nederlanden-Les Pays-Bas Français. De redactie van Septentrion bracht in het najaar van 2017 leven en werk van Yourcenar op de planken. “L’ être que j’appelle moi”. Le tour de la prison avec Marguerite Yourcenar werd opgevoerd in Parijs, Kortrijk en Sint-Jans-Cappel. In dit dossier kun je drie fragmenten én een integrale opvoering van deze theatervoorstelling bekijken.

Foto © Bernhard de Grendel

Yourcenar in woorden

Zoals je in ons archief kunt zien, hebben wij in verschillende publicaties van Ons Erfdeel vzw aandacht besteed aan het werk van Marguerite Yourcenar. Hieronder vind je een overzicht van de beste artikelen, die je allemaal online kunt lezen (klikken op de hyperlinks).

Naar aanleiding van de dertigste verjaardag van het overlijden van Yourcenar publiceerde hoofdredacteur Luc Devoldere een bijdrage in Septentrion 3/2017 waarin hij aandacht besteedt aan haar mens- en wereldbeeld. In hetzelfde nummer geeft de biografe van Yourcenar, Michèle Goslar, een overzicht van de evenementen en publicaties ter gelegenheid van het Yourcenar-herdenkingsjaar.

Septentrion 2/2008 bevat verschillende artikelen over Yourcenar naar aanleiding van de twintigste verjaardag van haar overlijden: onder meer een algemeen overzicht over haar werk door Luc Devoldere en een bijdrage van Yourcenar-specialiste Catherine Golieth over Zeno, de hoofdfiguur uit de roman L’œuvre au noir.

Vic Nachtergaele besprak in 1999 in Septentrion de biografie van Michèle Goslar over Yourcenar. In 1985 ging Yourcenar-kenner Nachtergaele in hetzelfde blad na in hoeverre de Vlaamse afkomst van de schrijfster een invloed heeft gehad op haar persoon en haar werk (pdf of via DBNL).

In het jaarboek De Franse Nederlanden-Les Pays-Bas Français van 2017 stelt Achmy Halley, de vroegere directeur van de Villa Mont Noir, het fonds Bernier-Yourcenar voor. Dat fonds is in 2009 verworven door de Archives départementales du Nord en is ontstaan uit de privécollectie van Yvon Bernier, een vriend en medewerker van Marguerite Yourcenar. In een brief van 29 november 2017 reageert Bernier op het artikel: “…le texte d’Achmy Halley ne saurait être d’une exactitude plus grande…”

In het jaarboek van 2015 heeft Luc Devoldere het over de plaats van de Franse Nederlanden in het oeuvre van Marguerite Yourcenar, “het meisje van ’t kasteel” dat haar kinderjaren doorbracht op een heuveltop van de monts de Flandre.

In 2008, veertig jaar na de publicatie van de roman L’oeuvre au noir, vroeg Devoldere zich af of men de hoofdfiguur Zeno kan beschouwen als een held van ’68, of, ruimer gezegd, van de moderniteit (pdf of via DBNL). In 1993 peilde de Nederlandse Yourcenar-kenner Camiel van Woerkum naar de rol die Frans-Vlaanderen speelt in Wat? De eeuwigheid, het derde deel van de autobiografie van Yourcenar (pdf).

 

Yourcenar in woorden en beelden

De theatervoorstelling “L’ être que j’appelle moi”. Le tour de la prison avec Marguerite Yourcenar, gebaseerd op de boeken en brieven van de schrijfster, werd op 9 november 2017 opgevoerd in het Centre Wallonie-Bruxelles in Parijs, op 28 november in de Budascoop in Kortrijk en op 1 december in de Salle Maurice Flauw in Sint-Jans-Cappel, Frans-Vlaanderen.

Deze voorstellingen werden mogelijk gemaakt dankzij de steun van  de Algemene Afvaardiging van de Vlaamse regering in Frankrijk in Parijs, het Centre Wallonie-Bruxelles in Parijs, de KULeuven Campus Kulak Kortrijk en het Département du Nord.

Hieronder kun je drie fragmenten en een integrale opvoering van deze voorstelling bekijken.

Fragment 1: ‘Un empereur malade’ uit Mémoires d’Hadrien, gespeeld door Luc Vandermaelen

 

Fragment 2: ‘Un empereur et le génie politique de Rome’ uit Mémoires d’Hadrien, gespeeld door Luc Vandermaelen

Fragment 3: ‘Un empereur meurt’ uit Mémoires d’Hadrien, gespeeld door Luc Vandermaelen

 

 

Fragment 4: “L’ être que j’appelle moi”. Le tour de la prison avec Marguerite Yourcenar, volledige voorstelling, gespeeld door Carine Bamps, Rémi Fransot, Thibault Sforza, Luc Vandermaelen en Mélina Van Hoof