Berichten uit Jakarta – deel 1

Germanist en neerlandicus Jaap Grave verblijft drie maanden in de Indonesiche hoofdstad Jakarta, waar hij lesgeeft aan de Universitas Indonesia. Op de blog van Ons Erfdeel brengt hij verslag uit van zijn wedervaren, met bijzondere aandacht voor het Erasmus Taalcentrum (ETC) in de stad. Het ETC was een van de onderwerpen in het conflict eerder dit jaar tussen de Nederlandse Taalunie en de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek (zie ook dit Ons Erfdeel-artikel). Dit is het eerste van drie blogberichten.

Op de terugweg van de universiteit naar het hotel waar ik verblijf, neem ik eerst de trein, daarna een angkot, een busje, waar twee personen naast de chauffeur kunnen zitten en achterin plaats is voor nog eens twaalf. Dat kan alleen doordat de stoelen zijn vervangen door lage bankjes die in de lengte van het busje staan. De mensen, die zich daar alleen gebukt kunnen voortbewegen, mogen bovendien geen last hebben van claustrofobie. De deur voor de reizigers achterin ontbreekt, waardoor zij sneller in- en uit kunnen stappen. In die deuropening staat soms een jonge Indonesiër met een ukelele om de bezwete reizigers in de file te vermaken met liedjes vol weemoed en verlangen.

Hoewel ik de teksten niet versta, kan ik me wel voorstellen waar zijn droevige liedjes over gaan: de godvergeten eenzaamheid in deze metropool, het verlangen naar liefde, de onvoorstelbare hitte, de dagelijkse zorgen om het bestaan en de eeuwige smog waardoor de lucht vrijwel altijd grijs en nooit blauw is. En ik weet bijna zeker dat hij, als hij ervan op de hoogte zou zijn, ook een klaagzang zou wijden aan de ontmanteling van het ETC, het Erasmus Taalcentrum, in Jakarta.

In de spaarzame berichten die tot dusver in de Nederlandstalige media zijn verschenen, was er voortdurend sprake van een doorstart. Ach, het ETC slankt wat af, werd beweerd, en gaat dan met wat minder personeel door met wat het tot dusver heeft gedaan. Maar uit diverse bronnen hier ter plaatse klinkt een heel ander geluid: bij het ETC zijn 24 mensen ontslagen, de functie van kenniscentrum is verdwenen en na- en bijscholing van docenten Nederlands is geen taak meer van het ETC. Taalcursussen blijft het ETC, dat een Indonesische stichting moet worden, wel geven, maar de uitstekend geschoolde en ervaren docenten van de Universitas Indonesia zullen dat niet meer gaan doen.

Een onbegrijpelijke beslissing in een land met een van de grootste vakgroepen Nederlands en de meeste studenten – wereldwijd. Ver van het Nederlandse taalgebied studeren rond de driehonderd gemotiveerde hoofdvakstudenten Nederlands in een vierjarige bachelor. Zij werken hard, spreken behalve goed Nederlands allemaal ook redelijk Engels en willen het liefst een masteropleiding in Nederland volgen of aan een zomercursus in Nederland of Vlaanderen deelnemen. Maar voor studenten van buiten de EU is een studie in Nederland duur, zonder beurs onbetaalbaar en als de vernieuwde zomercursus eigen bijdragen van studenten uit Indonesië gaat vragen, zullen zij thuis moeten blijven. Zoals het er nu naar uitziet, komt er volgend jaar ook een eind aan het programma voor gastdocenten uit Nederland en Vlaanderen die hier een aantal maanden aan de universiteit college komen geven.

De overgrote meerderheid van de studenten is in hun familie de eerste generatie die aan een universiteit studeert – een bewijs voor de positieve ontwikkeling van Indonesië. Het is niet alleen onverstandig dat de Nederlandse regering de weg van de studenten naar Nederland blokkeert, maar het getuigt, gezien de historische banden, ook van weinig inzicht en verantwoordelijkheidsgevoel. Wat geen direct financieel voordeel voor de Nederlandse staat oplevert, wordt afgeschaft, luidt de leidraad van de huidige Nederlandse regering. Ze vergeet dat niet alles van waarde in geld kan worden uitgedrukt of direct rendement oplevert. Mijn Indonesisch is voor verbetering vatbaar, maar als ik me niet vergis, zingt die jonge Indonesiër, hangend in de deuropening van de angkot, daar ook een paar strofen over. Het is een naargeestig lied en de reizigers in het busje luisteren hoofdschuddend toe.

Bericht geschreven door Jaap Grave vanuit Jakarta. 

Blijf op de hoogte

Abonneer je op de RSS-feed