De Franse Nederlanden bestaan niet meer - Les Pays-Bas français n’existent plus

De Franse Nederlanden bestaan niet meer  -  Les Pays-Bas français n’existent plus

Het nieuwste nummer van het tijdschrift Ons Erfdeel is net verschenen. Een van de artikelen in dit nieuwe nummer is getiteld: “De Franse Nederlanden bestaan niet meer”. De auteur is Jef Van Staeyen.

Het jaarboek De Franse Nederlanden-Les Pays-Bas Français verscheen in 2018 voor het laatst op papier. Vanaf 2019 zullen de artikelen gepubliceerd worden op de websites www.de-lage-landen.com en www.les-plats-pays.com. Naar aanleiding van deze verandering vroeg de redactie van het tijdschrift Ons Erfdeel aan Jef Van Staeyen een kort overzicht te geven van de evolutie die deze streek heeft gemaakt in de vier decennia dat het jaarboek heeft bestaan. Jef Van Staeyen noemt zichzelf een Fransman met een migratieachtergrond. Hij werd in Vlaanderen geboren, verhuisde naar Frankrijk en werd in 2007 Frans staatsburger. Hij werkte tot voor kort als stedenbouwkundige bij de Métropole Européenne de Lille. Hij was tijdens zijn carrière ook nauw betrokken bij verschillende grensoverschrijdende projecten.

Hij begint zijn verhaal met de uitstappen die hij samen met het gezin en later als jonge rugzaktoerist naar de streek maakte. Hij herinnert zich vooral de sombere sfeer. Die sfeer zou in de jaren negentig helemaal veranderen. Er was toen sprake van euforie en in die euforie werden verschillende ambitieuze stadsprojecten en grensoverschrijdende initiatieven opgestart. De auteur wijst op de belangrijke rol die Pierre Mauroy hierbij heeft gespeeld.

Van Staeyen heeft het over de inzet van cultuur, natuur, toerisme en universitair onderwijs bij de ontwikkeling van de regio. Maar hij is zeker niet blind voor de gaten in het succes. Noord-Frankrijk blijft een van de armste streken van Frankrijk. Hij heeft ook kritiek op de fusie van de regio’s, waarbij “kracht verward wordt met zwaarlijvigheid”. Het succes van de regio Nord-Pas-de-Calais was veertig jaar geleden gebaseerd op een netwerk van actoren die elkaar goed kenden. Het bestuur van de nieuwe regio Hauts-de-France staat nu voor een wit blad, de actoren kennen elkaar niet en de instellingen moeten nog worden gevormd.

De redactie van Ons Erfdeel had Jef Van Staeyen ook gevraagd om een blik te werpen op de evolutie van de kijk van de Noord-Fransen op Vlaanderen en bij uitbreiding op het Nederlandse taalgebied. De auteur maakt zich weinig illusies. Die relatie is volgens hem afstandelijker geworden. We zijn meer en meer elkaars buitenland. Hij besluit dan ook dat er allicht meer dan ooit behoefte is aan initiatieven als de Franse Nederlanden.

Vanaf 1 april zal dat dan wel niet meer op papier zijn, maar digitaal.

Informatie over het recente nummer van Ons Erfdeel, met het volledige artikel van Jef Van Staeyen, vindt u hier.

Duinkerke in de jaren '70 (foto Paul van den Abeele)
Dunkerque dans les années '70 (photo Paul van den Abeele)

Le dernier numéro de la revue Ons Erfdeel vient de paraître. Un des articles dans cette récente publication est intitulé « Les Pays-Bas français n’existent plus ». L’auteur en est Jef Van Staeyen.

Déjà, les annales De Franse Nederlanden-Les Pays-Bas Français avaient connu leur dernière version papier en 2018. A partir de 2019, les articles sont publiés respectivement sur les sites www.de-lage-landen.com et www.les-plats-pays.com. À l’occasion de ce changement, la rédaction de la revue Ons Erfdeel a demandé à Jef Van Staeyen de rédiger un aperçu succinct de l’évolution que le nord de la France a connue tout au long des quatre décennies d’existence de ces annales. Jef Van Staeyen se voit comme un Français issu de l’immigration. Né en Flandre, il a déménagé en France où il a obtenu la nationalité française en 2007. Il a travaillé jusqu’à peu comme urbaniste auprès de la Métropole Européenne de Lille. Tout au long de sa carrière, il a aussi été très impliqué dans divers projets transfrontaliers.

Il fait démarrer cette histoire par les excursions familiales dans la région, suivies plus tard de ses propres randonnées en jeune touriste sac au dos. Il se souvient surtout du climat général sombre de cette époque, une ambiance qui devait s’inverser de fond en comble dans les années quatre-vingt-dix. Il était alors question d’euphorie et dans cette ambiance euphorique furent lancés divers projets urbains ambitieux et de grandes initiatives transfrontalières. L’auteur insiste dans ce contexte sur le rôle important joué par Pierre Mauroy.

Évoquant aussi l’engagement de la culture, de la nature, du tourisme et de l’enseignement universitaire au service du développement de la région, Van Staeyen ne ferme cependant pas les yeux pour les lacunes de ce succès. Le nord de la France demeure en effet une des régions les plus pauvres de France. Il critique par ailleurs la fusion des régions, un processus qui a souvent « confondu la force avec la lourdeur ». Le succès de la région Nord-Pas de Calais a reposé pendant quarante ans sur un réseau d’acteurs qui se connaissaient bien. Les dirigeants de la nouvelle région Hauts-de-France se retrouvent devant une feuille blanche, les acteurs ne se connaissent pas et les institutions restent à constituer.

La rédaction de Ons Erfdeel avait aussi demandé à l’auteur de jeter un coup d’œil sur l’évolution du regard que les Français du Nord portent sur la Flandre et, par extension, sur les pays néerlandophones. Van Staeyen ne se fait pas d’illusions. Cette relation est devenue plus distante, nous sommes devenus réciproquement de plus en plus « l’étranger ». Il en conclut que des initiatives telles que Les Pays-Bas français sont sans doute plus que jamais une nécessité.

À partir du 1er avril, la publication n’existera donc plus sur papier, mais uniquement en version numérique.

Pour plus d’infos sur le numéro récent de Ons Erfdeel, avec le texte intégral de l’article de Jef Van Staeyen, cliquer ici. L’article sera encore repris ultérieurement dans la revue francophone Septentrion.