Paul Van Nevel over het landschap van Frans-Vlaanderen en de polyfonisten - Paul Van Nevel sur le paysage de la Flandre française et les polyphonistes

Paul Van Nevel over het landschap van Frans-Vlaanderen en de polyfonisten  -  Paul Van Nevel sur le paysage de la Flandre française et les polyphonistes

Zaterdag opende in Antwerpen de jaarlijkse boekenbeurs haar deuren. Tot en met 11 november kunnen boekenliefhebbers de stands van honderden uitgeverijen bezoeken en er kennismaken met vele duizenden boeken die vandaag in de boekhandel te vinden zijn. In al die stands zitten vaak ook bekende en minder bekend auteurs te signeren. Zonder twijfel is de Boekenbeurs een jaarlijks hoogtepunt voor de Vlaamse lezer en de uitgever.

Maar als ik zo langs al die stands en boekenrekken wandel, bekruipt mij soms wel enige moedeloosheid. Wie gaat al die boeken lezen? Wordt er niet veel te veel uitgegeven? Vaak is het zoeken om tussen alle pulp, kookboeken en goedkope romannetjes, die ene parel te vinden. Maar als je die dan vindt, dan is zo’n bezoek weer meer dan de moeite waard.

En ja, ik heb weer zo’n pareltje gevonden en het heeft dan ook nog te maken met het grensgebied waaraan deze blog gewijd is. De titel van het boek is “Het landschap van de polyfonisten”. Het werd geschreven door de beroemde dirigent Paul Van Nevel. Van Nevel is artistiek directeur en dirigent van het bekende Huelgas Ensemble en is de propagandist van de polyfonie. Het was hem opgevallen dat de bekendste componisten van deze muziek uit de 15de en 16de eeuw bijna allemaal uit hetzelfde gebied afkomstig waren en hij vroeg zich af of er een verband is tussen de stijl van deze Franco-Flamands (ook wel Vlaamse polyfonisten genoemd) en het glooiende landschap waarin zij hun kindertijd doorbrachten. Van Nevel geeft een lijstje met 238 muzikanten. Het is opvallend dat bij verschillende daarvan hij ”Frans-Vlaanderen” als geboorteplaats opgeeft.

“Het landschap van de polyfonisten. De wereld van de Franco-Flamands” is een prachtig boek. Niet alleen bespreekt Van Nevel een van de culturele hoogtepunten van deze regio, maar fotograaf Luc Van Eeckhout brengt deze streek ook prachtig in beeld. De teksten van Van Nevel zullen uiteraard de muziekliefhebber boeien, maar ook de meer algemeen geïnteresseerde lezer zal hier zeker zijn gading vinden. Bij het boek zit overigens ook een cd met enkele hoogtepunten in de kunst van de Franco-Flamands, uitgevoerd door het Huelgas Ensemble.


foto/photo Luc van Eeckhout

 

Later willen we in deze blog het boek grondiger laten bespreken, maar liefhebbers van deze grensregio en van de polyfonie kan ik deze verzorgde publicatie zeker nu al aanraden. Helaas is dit boek op dit ogenblik enkel in het Nederlands verkrijgbaar en de uitgever heeft nog geen vertaling gepland. Hopelijk komt hier snel verandering in, want dit is echt een boek dat aan beide kanten van de grens lezers verdient.

Over de polyfonie en haar betekenis voor de Franse Nederlanden publiceerden wij o.a. al in het 40e jaarboek. U kunt dit artikel hier lezen.

Paul Van Nevel, Het landschap van de polyfonisten. De wereld van de 
Franco-Flamands, Lannoo, Tielt, 2018, 288 p.

Samedi dernier, l’événement annuel de la Foire du Livre (Boekenbeurs) a ouvert ses portes à Anvers. Jusqu’au 11 novembre inclus, les amateurs de livres peuvent y visiter les stands de centaines de maisons d’édition et découvrir les milliers de livres actuellement disponibles dans les librairies. Souvent aussi, ces stands accueillent des auteurs connus ou à découvrir qui viennent y signer leur livre. Cette Foire du Livre représente sans conteste une grand-messe annuelle réunissant les lecteurs et les éditeurs flamands.

Mais parfois, en flânant tout au long de ces stands et de ces étagères surchargées de livres, je me sens envahi par un certain découragement. Qui lira tous ces livres ? Il n’est pas aisé de découvrir la perle rare parmi toute la camelote, les livres de cuisine et autres romans à l’eau de rose. Par contre, quand on la trouve, elle vaut largement toute la fatigue d’une telle visite.

Et oui, j’ai de nouveau découvert cette perle rare et, en plus, elle a un rapport avec la région frontalière à laquelle s’intéresse ce blog. L’ouvrage est intitulé « Het landschap van de polyfonisten » (Le paysage des polyphonistes) et son auteur est le célèbre chef d’orchestre Paul Van Nevel. Directeur artistique et chef d’orchestre du fameux Huelgas Ensemble, Van Nevel est sans doute le meilleur propagandiste de la polyhonie. Il lui avait semblé frappant que les plus célèbres compositeurs de cette musique des XVe et XVIe siècles sont presque tous originaires de la même région et il s’est donc demandé s’il existe un rapport entre le style de ces Franco-Flamands (appelés aussi les polyphonistes flamands) et le paysage ondoyant où ils ont passé leur enfance. Van Nevel fournit une liste de 238 musiciens et il est frappant de lire qu’il indique pour plusieurs « Flandre française » comme lieu de naissance.

« Het landschap van de polyfonisten. De wereld van de Franco-Flamands » (Le paysage des polyphonistes. L’univers des Franco-Flamands) est un livre magnifique. Non seulement, Van Nevel y commente un des sommets culturels de cette région mais le photographe Luc Van Eeckhout la met aussi merveilleusement en images. Les textes de Van Nevel passionneront évidemment le mélomane mais ils ne manqueront pas d’intéresser aussi le lecteur curieux en général. En plus, le livre contient aussi un CD avec l’enregistrement de quelques sommets de l’art de ces Franco-Flamands par le Huelgas Ensemble.

Nous avons l’intention de revenir dans ce blog sur ce livre pour une analyse plus approfondie, mais je peux déjà recommander vivement cette publication très soignée à tous les amoureux de notre région frontalière et de la polyphonie. Malheureusement, jusqu’à ce jour le livre n’est disponible qu’en néerlandais et l’éditeur n’a pas encore prévu de traduction française. Espérons que ce choix ne soit pas définitif, car c’est véritablement un ouvrage qui mérite d’être lu des deux côtés de la frontière.

Il avait déjà été question de la polyphonie et de sa signification pour les Pays-Bas français dans nos publications, e.a. dans le 40ème annuaire. Voici le lien pour cet article.

Paul Van Nevel, Het landschap van de polyfonisten. De wereld 
van de Franco-Flamands, Lannoo, Tielt, 2018, 288 p.