Ziehier Pafke, het meest concrete mafke! Hommage aan Jean-Marie Berckmans in Antwerpen

het hiernamaals is bij politiebevel tot nader order afgeschaft en na de ontbinding volgt het niets

wie niet geboren is om te vechten sterft de dood van een soldaat

de kracht van de liefde is kapot en iedereen krijgt de doodstraf

de kracht van de liefde is godverdomme kapot en iedereen krijgtgodmiljaardegodvernondedju de doodstraf.

Fragment van ‘Hoe het is’ uit 'Het zomert in Barakstad' (Jean-Marie Berckmans)

Morgen, zaterdag 28 november, vindt in de Antwerpse zaal DE Studio De Nacht van Pafke plaats: een hommage aan Jean-Marie Berckmans, “de koning zaliger van de Antwerpse literaire onderwereld”, bijgenaamd Pafke. 

Berkcmans in Ons Erfdeel

Berckmans (1953-2008) beschreef in romans en verhalen de zelfkant van de maatschappij, waar hij zelf midden in zat.

In 1991 dook Berckmans voor het eerst op in Ons Erfdeel, toen Bart Vanegeren Café De Raaf nog steeds gesloten (onlangs nog op de suggestielijst van Het Betere Boek) besprak. “In zijn verhalen etaleert Berckmans de meest gore en bedorven kant van de werkelijkheid. In deze marginale wereld wordt geweld niet aan de orde gesteld, moord en doodslag zijn er simpelweg alomtegenwoordig”, schrijft Vanegeren. En ook: “Totale uitzichtloosheid oproepen zonder af te glijden naar pathetiek of beschermende ironie is verre van makkelijk. Maart het lukt Berckmans.” Lees hier Vanegerens volledige tekst.

In de jaren negentig genoot Berckmans een reputatie als "Vlaamse eenmansavant-garde", zoals Frank Hellemans noteerde in zijn Ons Erfdeel-recensie van het boek Na het baden bij Baxter en de ontluizing bij Miss Grace (2000). “Als er in de Vlaamse literatuur een schrijver is geweest die zo ver is gegaan in het verwoorden van zijn eigen gekte, dan is het wel Berckmans”, schreef Hellemans. Hier vind je zijn volledige tekst.

In 2003 schreef Bart Van der Straeten met ‘Chronisch Kromsky zijn’ in Ons Erfdeel een uitgebreid portret van Berckmans. Hij was danig onder de indruk van “de beklemmende angst, de wrange razernij en het dolgedraaide defaitisme” van de schrijver, en roemt diens oeuvre, “dat in al zijn radicalisme zijn weerga niet kent in ons taalgebied, waar lekker weglezende schoonschrijverij het experiment en de Sturm und Drang naar de achtergrond heeft verwezen. Berckmans is de laatste der mohikanen”. Lees hier het volledige artikel.

En hieronder kun je de trailer bekijken van een documentaire over Berckmans door Dimitri Van Zeebroeck (de foto bovenaan in dit bericht is ook van hem):

ELVIS PEETERS EN KRISTIEN DE PROOST

Komen Berckmans morgenavond in Antwerpen eren tijdens De Nacht van Pafke: schilder, zanger-gitarist en songschrijver Rudy Trouvé (bekend van dEUS, Kiss My Jazz, Dead Man Ray en nog een handvol andere bands); schrijver Elvis Peeters die samen aantreedt met de rockband Perverted (op hun derde album, Kuvun Huuto uit 1993 staat een bijdrage uit Berckmans’ boek Het zomert in Barakstad); muzikant en televisiefiguur Marcel Vanthilt (die ook diverse poëzievoorstellingen bracht), actrice en muze van Berckmans Kristien De Proost (Berckmans’ laatste bij leven gepubliceerde boek, Je kunt geen twintig zijn op suikerheuvel, bevat brieven aan haar) en dichter Didi de Paris, die onlangs onderstaande hommage aan Berckmans bracht:

cultureel verantwoorde waanzin

De opvallendste naam in de hommage aan Berckmans is wel Circus Bulderdrang, dat een eenmalige reünie houdt. Circus Bulderdrang was een absurdistisch literair, theater- en muziekgezelschap waar ook Antwerps nachtburgemeester Vitalski deel van uitmaakte. In zijn roman Dieven van vuur haalde Ivo Victoria herinneringen op aan een performance van Circus Bulderdrang:

Het vooronder van het schip bevindt zich deels onder het waterpeil, en is verdeeld in twee ruimtes. In de ene helft staan een bar en draaitafels – daar wordt vermoedelijk straks gedanst – en in het andere deel staat een bandje te spelen, een clichématige bluesladder met een jazzy feel. Ze heten Circus Bulderdrang. In feite is het geen bandje, maar een anarchistisch literair-muzikaal collectief, zoals dat gaat, dat de nobele taak op zich heeft genomen om op cultureel verantwoorde wijze waanzin te verspreiden. Dat lukt hun aardig.

Over Berckmans schrijft Victoria:

Op het podium heeft een wat oudere man zich bij Circus Bulderdrang gevoegd. Ik ken hem, hij zit met regelmaat in café De Nieuwe Linde. Hij is schrijver, maar ik lees geen boeken. Een bizarre verschijning die altijd schreeuwt, in de hoek van het café, nooit echt rechtop zit of loopt maar altijd hangt, de tanden in zijn mond bruin en verweerd, en achter grote brillenglazen zwemmen zijn ogen doelloos rond in veel te grote kassen. Met één arm half gestrekt voor zich uit begint hij een bezwerende mantra in de microfoon te mompelen, zijn ogen halfgesloten, zijn lippen nat, zijn haren en baard warrig en zweterig, en plots wordt het stil.

Bekijk hieronder een tv-reportage uit het midden van de jaren negentig over Circus Bulderdang:

 

POËZIEHOEREN

Maar er is op de Nacht van Pafke meer dan alleen Berckmans. Ook het Poëziebordeel is weer open: dichteressen Sylvie Marie, Ruth Lasters, Moya De Feyter en Antoine Boute verkleden zich als poëziehoeren en draaien je zonder verpinken rond hun vinger met hun verzen.



JONG GEWELD

Met Het is 2015 – dat eerder deze maand in de Gentse Vooruit in première ging – stelt het literaire collectief Omfloerst enkele van de jongste dichters uit het Nederlandstalige gebied aan u voor: Maarten van der Graaff, Frank Keizer, Arno Van Vlierberghe, Mathijs Tratsaert, Robin Ramael, Jeroen van Rooij en Charlotte Van den Broeck.



OUD ZOT

Om dat jonge geweld wat te counteren, zijn ook Luuk Gruwez en Benno Barnard van de partij als Oud Zot.



ONDERNEMERS

Tenslotte is er ook plaats voor “ondernemende schrijvers” die van alles uitproberen: Han van der Vegt, Carmien Michels en Lies Van Gasse & Jan Klug.

De Nacht van Pafke is een organisatie van VONK & Zonen i.s.m. DE Studio en Villanella, met steun van het Vlaams Fonds voor de Letteren en de stad Antwerpen.

Foto © Dimitri Van Zeebroeck.

Blijf op de hoogte

Abonneer je op de RSS-feed